[misiek1994]

LUTOWANIE

Postanowiłem napisać swój pierwszy artykuł, który będzie przeznaczony dla początkujący (tych sprowadzonych już na ziemie – z robotów humanoidarnych do zwykłych beamków). Napisałem coś na temat praktyki.

++„Jak lutować, żeby było dobrze?” - kilka razy słyszałem to pytanie. Musimy wrócić do początku. W elektronice spotykamy się z tzw. lutowaniem miękkim (temperatura nie przekracza 450 C), a elementy lutuje się spoiwem potocznie zwanym cyną. Nie wystarczy stopić cyny, bowiem trwałość lutu nie wynika z przyklejenia jej do miedzi!!! Najprościej mówiąc, gdy lutujemy cyna rozpuszcza wierzchnią cienką warstwę miedzi i tworzy się pewien rodzaju stop, który jest niezbędny do prawidłowego lutowania! Niestety elementy lutowane pokryte są warstwą tlenków, dlatego potrzebujemy TOPNIKA. W wysokiej temperaturze pomaga usunąć wspomniane tlenki, a zarazem nie dopuszcza do późniejszego odradzania się ich (w zasadzie to tworzą się nowe, a nie uaktywniają stare). Rysunek ilustruje przekrój strefy połączenia podczas lutowania.++

Warto zapamiętać, że w czasie lutowania nie ma sensu używać dodatkowego topnika – w cynie zawarte są jego wystarczające ilości (ok. 2-3% jej masy to właśnie topnik), za to podczas pobielania okazuje się on bezcenny. W roli topnika w większości używamy zwykłej kalafonii, lecz niekiedy potrzeba („mocniejszej”) pasty lutowniczej.
„Znajomy blacharz (mechanik, dekarz etc.) polecił mi rewelacyjny topnik.” Spójrzmy prawdzie w oczy – niech poleca komuś innemu Jeżeli byśmy użyli, nawet w niewielkich ilościach, takiego topnika musimy od razu obmyć nasza płytkę odpowiednim rozpuszczalnikiem.

W lutowiu jest ponad 60% cyny (chem. Sn), a niecałe 40% ołowiu (chem. Pb). Czasami zdarzają się dodatki innych pierwiastków.
Dobry i zły lut.

Sami musimy nabrać wprawy w lutowaniu, ja tylko przedstawię to tak oględnie.
Dobry lut to taki, w którym nie jest ani za dużo, ani za mało cyny. Powinien lśnić.

Zły lut to taki, w którym jest za dużo, albo za mało cyny. Jest matowy.

Aby cyna dobrze zwilżyła miedź element powinien być grzany 2-3 sekundy, a następnie należy przytknąć do niego kawałek cyny. Musimy sobie uświadomić, że niedogrzanie elementu jest równie złe jak jego przegrzanie!!!
W żadnym wypadku nie próbujemy lutownicą złapać cyny, a następnie strząsnąć ją na element!!! To kategoryczny błąd!!! Coś takiego możemy zaobserwować tylko na tanich filmach z TVP!!!
Wybór odpowiedniego sprzętu.

Na początek wystarczy nam jakaś tania lutownica (20-40W, grzałka), oraz kilka narzędzi:
kalafonia (topnik) – opis w tekście,

odsysacz do cyny – jak nazwa wskazuje służy do odsysania zbędnej cyny,
cążki boczne – służą do obcinania zbędnych końcówek elementów (zawsze obcinamy po lutowaniu, nigdy wcześniej na oko).

Muszę jeszcze wrócić do lutownicy. Jeśli dysponujemy dość dużą gotówką (50zł +) możemy zaopatrzy się w stacje lutowniczą (niektórzy mylą ją z lutownicą transformatorową – to dwie inne rzeczy). Teraz nie będzie nam tak niezbędna, ale w przyszłości na pewno się przyda. Zresztą z doświadczenia wiem, że tanie lutownice bardzo szybko się psują. Zamiast kupować 5 lutownic „dziadoskich, szajzu etc”, kupmy stacje, a na pewno zaoszczędzimy. W żadnym wypadku nie kupujmy lutownicy transformatorowej. Jest ona przeznaczona dla ekspertów. Gdybyśmy ją używali nabawilibyśmy się złych nawyków (jest za ciężka).

Lutowanie bezołowiowe – dla dociekliwych.
1 lipca 2006 roku wszedł w życie przepis o redukcji szkodliwych substancji wydany przez parlament europejski. W praktyce oznacza to, że sprzęt elektryczny i elektroniczny, który wchodzi na rynek nie może zawierać ołowiu. Mimo iż, duże przedsiębiorstwa (firmy) mają poważny kłopot my możemy spać spokojnie – hobbyści nadal mogą używać cyny z ołowiem.

Mam nadzieje, że mój artykuł okazał się pomocny.
Wszelki niejasności, uwagi, sugestie proszę kierować na adres misiek1994@gmail.com lub na gadu-gadu 8752941.

Jeżeli będzie duże zainteresowanie – artykuł rozwinę.
Pozdrawiam
misiek199


EDIT: UWAGA! Część z tego materiału (pierwsza rzucająca się w oczy) została napisana pod wpływem przeczytania artykułu z edw autora P.Góreckiego!!! Jest zaznaczona plusami!

[abxyz]

Jedna mała uwaga. "Dobry lut" wygląda tak:



jak wulkan Fudżi


(oba obrazki pochodzą z bardzo ciekawej stronki http://www.hobby-elec.org/e_menu.htm )

[misiek1994]

Nie do końca. Końcówka elementu nie jest zalana od góry cyną (tylko po bokach). Zresztą nie kućmy się. Ważne jest przede wszystkim aby miał połysk (nie był matowy) i nie było na nim ani za mało cyny, ani za dużo. Jeżeli się rozleje tak jak ty to przedstawiłeś to też napewno nie będzie źle. A tak wogóle to zależy to też od płytki i przewierconych "kółeczek" do których lutuje się elementy.
Pozdrawiam